Hollanda’da İlk İslami Hareketler

Hollanda’ya ilk gelen Müslümanlar 1951 yılında gelen ve sayıları bir kaç yüz olan Molüklü Müslümanlardır. Sayıları 25.000 civarında olan Sürinamlı Müslümanlar da Hollanda’nın sömürgeciliğinen kalan Müslümanlardır.

Hollanda’da ilk cami 1953 yılında Friesland bölgesinde, küçük bir kasaba olan Ralk’ta Molükler yapılıp ibadete açılmıştır. 1955 yılında Den Haag’da Ahmedilere ait Mübarek Camii hizmete girmiştir.(Ahmedilik, Hindistan kökenli bir misyonermezhep olup, yüzyıllık bir geçmişe sahiptir. Bu mezhep Mirza Gulam Ahmed tarafından kurulmuştur). Mübarek Camii 1970 yılına kadar henüz sayıları az olan Müslümanlar tarafından bayram namazlarında kullanılan merkezi bir ibadet yeri olmuştur. Ahmediler 1955 yılında birde Hollandaca Kur’an Meali yayınlamıştır.1974’ten beri İslan dışı kabul edilen Ahmedilerin camisinde 1988 yılında iki defa yangın çıkmıştır.

Tüm masrafları Hollanda hükümeti tarafından karşılanarak  ilk cami Ridderkerk’te 1984’te Endonezya yanlısı Molükanlar için inşa edilmiştir. Yine tüm masrafları Hollanda hükümeti tarafından karşılanarak 1990 yılında Waalwijk’te bağımsızlık isteyen Molükanlar için ikinci bir cami inşa edilmiştir. Hollanda’da sayısal olarak en büyük grup olduğu yapılan istatiklerle belirlenmiştir.

Türkler tarafından ilk defa 1975 yılında Almelo şehrinde yeni bir cami yapılmıştır. Bu gün itibari ie Hollanda’da 200 den fazla cami bulunmaktadır. Bu camilerden dokuz tanesi yeni inşa edilmiş mabetlerdir.

Hollanda’da yaşayan Müslüman Türkler dini vecibelerini daha düzenli bir şekilde yapmak ve Hollanda toplumu içerisinde haklarını daha iyi bir şekilde savunacak bir kuruluşa ihtiyaç duyarak 1979 yılında kendi öz kuruluşu olan Türk İslam Kültür Dernekleri Federasyonunu (TICF) kurdular. Federasyon kuruluş çalışmalarını geçtikten sonra Türkler tarafından kurulan camileri bir çatı altında toplamak ve camilerde görev yapacak din görevlilerinin Türkiye’den getirilmesini sağlamak için yoğun bir çalışmaya girmiştir.

1982 yılında TICF’nin gayret ve teşviki ile Hollanda Diyanet Vakfı (HDV) kuruldu. Daha önce cami cemaatleri  tarafından din görevlisi maaşları 1985 yılından itibaren Türkiye Diyanet Başkanlığı tarafından ödenmeye başlandı.

Din görevlilerinin maaşlarını finanse eden Türkiye Cumhuriyeti devleti, HDV aracılığı ile vatandaşların dini konulardaki ihtiyaçlarına yardımcı olmaktadır.Türkiye’den görevli olarak gelen imamların süreleri altı yıl olarak belirlenmiştir. Bu süre daha sonra dört yıla indirilmiştir.

Kaynak: Arayış ve İslam Dergisi sayı 6 kasım 1991